Jak zmienia się ciało kobiety podczas ciąży?

Ciąża to okres, w którym ciało kobiety przechodzi wiele zmian, aby przygotować się na rozwój dziecka i nadchodzący poród. Obejmują one nie tylko oczywiste zagadnienia, jak powiększanie się macicy i obwodu brzucha, ale wywołują również szereg adaptacji w układzie kostno-stawowym i mięśniowym, które mogą prowadzić do bólu bioder.

Jedną z kluczowych przyczyn bólu jest relaksyna – hormon produkowany przez organizm ciężarnej kobiety, którego działanie przyczynia się do zwiększenia elastyczności mięśni, więzadeł i stawów, dzięki czemu możliwe jest urodzenie dziecka drogami natury.

Chociaż jest to mechanizm korzystny z punktu widzenia porodu, jego skutkiem ubocznym jest zwiększony zakres ruchomości w stawach, a to w efekcie może prowadzić do niestabilności i bólu, zwłaszcza w obszarze bioder i miednicy. Ponadto, wzrastająca masa płodu oraz zmieniający swoje położenie środek ciężkości ciała przyszłej mamy dodatkowo obciążają stawy biodrowe, co może nasilać odczuwany dyskomfort.

Opisane zmiany są niezbędne i zupełnie naturalne, jednak mogą negatywnie wpływać na codzienne funkcjonowanie i jakość snu ciężarnej.

Ból bioder i nóg w ciąży – jakie są jego przyczyny?

Ból biodra w ciąży może mieć kilka podstawowych przyczyn, które różnią się w zależności od trymestru ciąży oraz ogólnego stanu zdrowia kobiety:

Poszerzanie się miednicy kostnej

Jak już wspomniałam, relaksyna sprawia, że więzadła i stawy ciężarnej stają się rozluźnione, co przygotowuje miednicę do przejścia dziecka przez kanał rodny podczas porodu. Fizjologiczne rozszerzenie miednicy, choć jest niezbędne, może sprawiać dyskomfort, a nawet ból – zwłaszcza gdy zmiany te następują szybko i są znaczące.

Asymetria i przeciążenia

Często ból stawu biodrowego jest bardziej intensywny z jednej strony ciała. Powodem może być asymetria w rozkładzie masy ciała, spowodowana nieprawidłową postawą. Ból prawego biodra w ciąży jest szczególnie powszechny ze względu na nierówne obciążenie stawów, które zależne jest od tego, w jaki sposób dziecko najczęściej ustawia się w macicy.

Zmiany w postawie

Wzrost wagi ciała oraz zmiana środka ciężkości mogą prowadzić do zmian w postawie. Ciężarna kobieta może nieświadomie zmieniać sposób chodzenia i stania, co dodatkowo obciąża biodra, powodując ból.

Stres i napięcie mięśniowe

W odpowiedzi na ból i dyskomfort, mięśnie wokół miednicy stają się nadmiernie napięte, co prowadzi do bólu i dyskomfortu zarówno w okolicy miednicy, jak i w całym kręgosłupie, czy nawet kończynach dolnych.

Charakterystyka bólu w poszczególnych etapach ciąży

Pierwszy trymestr ciąży

W pierwszym trymestrze ciąży ból bioder jest rzadkością, choć niektóre kobiety mogą już na tym etapie doświadczać pierwszych oznak relaksacji stawu biodrowego. Choć dyskomfort jest zazwyczaj łagodny, warto już teraz zacząć stosować lekkie ćwiczenia wzmacniające mięśnie brzucha i pleców, co może pomóc w redukcji bólu w późniejszych fazach ciąży.

Drugi trymestr ciąży

W drugim trymestrze ciąży ból bioder zaczyna przybierać na intensywności. Wzrost masy płodu i zmiany w położeniu środka ciężkości ciała mamy przyczyniają się do zwiększenia napięcia w okolicach miednicy i bioder. Z uwagi na powyższe, kobietom ciężarnym zaleca się wykonywanie ćwiczeń rozciągających, ewentualnie (rzadko, w przypadku konkretnych wskazań!) noszenie specjalnych pasów ciążowych, które pomagają w utrzymaniu odpowiedniej postawy i rozłożeniu ciężaru.

Trzeci trymestr ciąży

W miarę zbliżania się terminu porodu, ciśnienie i ciężar wywierany na miednicę znacznie wzrasta, przez co ból przybiera na sile. W 9 miesiącu ciąży, kiedy ból jest często szczególnie dokuczliwy, ważne jest, aby unikać długotrwałego stania i regularnie odpoczywać w pozycji leżącej, najlepiej na lewym boku, co poprawia krążenie i może w efekcie przyczynić się do zmniejszenia odczuwanego bólu.

Kobieta w zaawansowanej ciąży trzymająca się w boku, a także ból biodra w ciąży krok po kroku
Ból biodra w ciąży krok po kroku, czyli przyczyny, diagnoza i leczenie

Wpływ różnych pozycji na ból bioder w ciąży

Pozycje, które przyjmujemy w ciągu dnia mają znaczący wpływ na ból bioder. Komfort życia przyszłej mamy może ulec znaczącej poprawie, jeśli zrozumie ona, co nasila dyskomfort.

Podczas snu

Ból bioder i nóg w ciąży może się nasilać w nocy, gdy nieprawidłowa, nieumyślnie przybierana podczas snu pozycja dodatkowo obciąża już i tak wrażliwe stawy. Najbardziej zalecaną pozycją do spania dla ciężarnych jest leżenie na lewym boku z poduszką umieszczoną pomiędzy kolanami – pomaga ona utrzymać biodra w neutralnej pozycji i zmniejsza obciążenie miednicy.

Podczas leżenia

Nawet podczas odpoczynku w ciągu dnia, przyjmowanie odpowiedniej pozycji jest naprawdę ważne. Warto więc stosować specjalne poduszki do wsparcia ciążowego brzuszka i układać je wokół ciała, dzięki czemu możliwe jest utrzymanie właściwej postury i zmniejszenie obciążenia bioder.

Podczas chodzenia

Chodzenie jest jedną z najzdrowszych form aktywności zalecanych kobietom ciężarnym. Niestety, jeśli chodzimy w niewłaściwy sposób (zbyt szybko, w pochyleniu), ruch może również powodować ból. Należy unikać długotrwałego stania i zbyt intensywnego wysiłku. Dobór odpowiedniego obuwia, które zapewnia stabilność i wsparcie łuku stopy, jest niezwykle ważny, aby zminimalizować obciążenie bioder i miednicy.

Skuteczne sposoby łagodzenia bólu bioder w ciąży

Kiedy ból bioder przybiera na sile, warto wypróbować sposobów, które mogą przyczynić się do jego redukcji. Oto one:

  • Regularne wykonywanie lekkich ćwiczeń może znacząco poprawić elastyczność i wytrzymałość mięśni, co bezpośrednio wpływa na spadek nasilenia dolegliwości bólowych. Najlepiej sprawdzą się ćwiczenia takie jak pilates, czy joga dla ciężarnych, skupiające się na rozciąganiu i wzmacnianiu poszczególnych partii mięśni.
  • Używanie specjalistycznych pasów ciążowych pomaga odciążyć kręgosłup i biodra, poprzez równomierne rozłożenie ciężaru brzuszka.
  • Dobrze dobrane wkładki ortopedyczne do obuwia również mogą poprawić komfort chodzenia.
  • Spanie na boku (najlepiej lewym) z poduszką między kolanami pomaga utrzymać biodra w odpowiedniej pozycji, zmniejszając tym samym nadmierne napięcie i ból.
  • Techniki relaksacyjne (medytacja, głębokie oddychanie, czy delikatny masaż) przyczyniają się do zmniejszenia napięcia mięśniowego, które często towarzyszy bólowi bioder. Regularne sesje relaksacyjne mogą również poprawić ogólne samopoczucie ciężarnej.
  • Profesjonalna pomoc fizjoterapeuty specjalizującego się w opiece nad kobietą w ciąży bywa nieoceniona. Specjalista wie, jakie ćwiczenia dobrać do indywidualnych wymagań danej pacjentki oraz zna techniki łagodzenia bólu, które będą bezpieczne i skuteczne w ciąży.
Kobieta w ciąży leżąca z bólem na łóżku, a także ból biodra w ciąży okiem położnej
Położna wyjaśnia, skąd się bierze ból biodra w ciąży i jak mu zaradzić

Ból stawu biodrowego po ciąży – dlaczego się pojawia?

Choć wiele kobiet oczekuje, że bóle związane z ciążą znikną natychmiast po porodzie, ból bioder może utrzymywać się także po urodzeniu dziecka. A jakie są przyczyny?

Zmiany hormonalne nadal wpływają na ciało po porodzie, szczególnie jeśli kobieta karmi piersią. Hormony takie jak relaksyna mogą dalej utrzymywać więzadła w stanie rozluźnienia, co sprzyja niestabilności stawów.

Przebieg porodu może również odcisnąć swoje piętno na stawach i mięśniach bioder, powodując ich przeciążenie lub urazy – szczególnie, jeśli poród przedłużał się lub doszło do komplikacji w jego przebiegu.

Ból biodra w ciąży – najczęstsze rozterki pacjentek

Ponieważ ból biodra jest jedną z częstszych dolegliwości w trakcie ciąży, wiele kobiet zadaje sobie następujące pytania:

Dlaczego biodra bolą w ciąży? Wzrost produkcji hormonów, takich jak relaksyna, powoduje rozluźnienie więzadeł i stawów w organizmie. W efekcie stają się one mniej stabilne, co prowadzi do bólu.

Kiedy poszerzają się biodra w ciąży? Proces poszerzania się bioder rozpoczyna się w miarę postępu ciąży i jest najbardziej zauważalny w drugim i trzecim trymestrze, kiedy ciało przyszłej mamy przygotowuje się do porodu.

Dlaczego w ciąży poszerzają się biodra? Poszerzenie bioder jest naturalnym procesem, który umożliwia bezpieczny poród dziecka drogami natury.

Jak radzić sobie z bólem biodra? Odpowiednia pozycja podczas snu i odpoczynku jest kluczowa. W ciągu dnia zaleca się regularne przerwy na odpoczynek i unikanie długotrwałego stania i siedzenia w jednej pozycji.

Bibliografia:

  1. https://www.obgynofhampton.com/hip-pain-during-pregnancy/ [dostęp z 21.04.2024]
  2. Dehghan, F., et al. (2013). The effect of relaxin on the musculoskeletal system. Scand J Med Sci Sports. 2014 Aug; 24(4): e220–e229.
  3. Kesikburun, S., et al. (2018). Musculoskeletal pain and symptoms in pregnancy: A descriptive study. Ther Adv Musculoskelet Dis. 2018 Dec; 10(12): 229–234.
ikona podziel się Przekaż dalej